In 2016 gebeurde er iets vreemds in een aquarium in Nieuw-Zeeland. Op een ochtend was de bak van octopus Inky leeg. Het deksel stond op een kier en er liep een nat spoor over de vloer. Onderzoekers ontdekten later wat er was gebeurd. Inky was 's nachts uit zijn bak geklommen, over de vloer gekropen en in een smalle afvoerbuis gegleden. Die buis kwam uit in de zee, dus Inky was gewoon ontsnapt.

Voor wie octopussen kent, is dat verhaal niet zo vreemd. Octopussen zijn namelijk erg slim. Ze kunnen potjes openschroeven, doolhoven oplossen en verschillende mensen uit elkaar houden. Een octopus in een laboratorium spoot zelfs steeds water naar één verzorger die hij blijkbaar niet mocht. Sommige soorten gebruiken zelfs gereedschap. Een octopus in Indonesië sjouwt bijvoorbeeld halve kokosnootschalen met zich mee, zodat hij zich er snel in kan verstoppen.

Het lichaam van een octopus zit heel anders in elkaar dan dat van ons. Hij heeft drie harten en blauw bloed. Een octopus heeft ook geen botten, en het enige harde deel van zijn lichaam is zijn snavel. Daardoor kan hij zich door een gaatje wringen dat niet veel groter is dan die snavel. Zijn hersenen zitten bovendien niet op één plek. Ongeveer twee derde van zijn zenuwcellen zit in zijn acht armen. Elke arm kan dus een beetje zelf 'denken' en proeven.

Octopussen zijn ook meesters in vermommen. In minder dan een seconde kunnen ze van kleur veranderen. Ze kunnen hun huid zelfs ruw of glad maken, zodat ze lijken op een steen of een stuk koraal. Het bijzondere is dat de meeste octopussen waarschijnlijk geen kleuren kunnen zien. Hoe ze toch precies de goede kleur kiezen, is nog steeds een raadsel voor wetenschappers. Lukt verstoppen niet, dan spuiten ze een wolk inkt en zwemmen ze snel weg.

Ondanks hun slimheid leven octopussen maar kort. De meeste soorten worden niet ouder dan een of twee jaar. Een moeder octopus bewaakt haar eitjes wekenlang en eet in die tijd bijna niets. Kort nadat de jongen uit het ei zijn gekomen, sterft ze.

Omdat octopussen zo slim zijn, denken steeds meer mensen anders over hoe we met ze omgaan. In het Verenigd Koninkrijk staan octopussen in de wet als dieren die pijn en stress kunnen voelen. Toch zijn er bedrijven die octopussen willen kweken in grote kwekerijen, omdat veel mensen ze graag eten. Voorstanders zeggen dat kweken beter is dan te veel octopussen uit de zee vissen. Tegenstanders vinden dat zulke slimme en nieuwsgierige dieren niet in kale bakken opgesloten mogen worden. Wie weet hoeveel we nog van octopussen kunnen leren. Een dier met drie harten, slimme armen en een kleurende huid lijkt bijna van een andere planeet te komen. Toch leeft het gewoon in onze zeeën.