Tekst
Een hoop bladeren
Elke zaterdag in november hielp Noah zijn buurman Kees in de tuin. Kees was vroeger boswachter geweest en wist bijna alles over bomen. Die ochtend lag het hele grasveld vol bladeren van de grote esdoorn. Noah pakte de hark, zuchtte diep en vroeg waarom die bladeren eigenlijk elk jaar opnieuw vielen. "Zo zijn we er toch nooit klaar mee," mopperde hij.
Kees lachte en plukte een blad dat nog maar net aan een takje hing. "Kijk eens goed naar het steeltje," zei hij, "want in de herfst maakt de boom precies op deze plek een dun laagje kurk." Dat laagje werkt als een deur die heel langzaam dichtgaat. Er kan steeds minder water naar het blad, en het steeltje komt daardoor steeds losser te zitten. Uiteindelijk is één windvlaag genoeg om het blad van de tak te rukken. Op het takje blijft alleen een klein litteken achter, niet groter dan een speldenknop.
"Maar waarom doet een boom dat, als hij zonder bladeren geen eten kan maken?" vroeg Noah. Kees knikte en legde uit dat bladeren in de zomer met zonlicht suiker maken. In de winter zijn de dagen kort en is de grond vaak bevroren. "Dan krijgt de boom te weinig water binnen, terwijl bladeren juist veel water verliezen," zei hij. Een boom met bladeren zou in de winter dus langzaam uitdrogen. Daarom haalt hij eerst alle bruikbare stoffen uit zijn bladeren terug en laat hij ze daarna pas los.
"En waarom worden ze eerst geel en rood?" wilde Noah weten. Volgens Kees zat het geel er de hele zomer al in, maar werd het verstopt door het groene bladgroen. Zodra de boom stopt met bladgroen maken, komen de andere kleuren tevoorschijn. Kees wees naar de eik achter in de tuin, waar nog steeds bruine bladeren aan hingen. "Die is altijd laat," grinnikte hij, "want sommige eiken houden hun dode blad zelfs tot in het voorjaar vast."
Toen Noah de bladeren in de groene container wilde gooien, hield Kees hem tegen. "Niet allemaal," zei hij, "leg maar een flinke hoop in de hoek bij de schuur." Veel tuinen worden tegenwoordig helemaal kaal geblazen met een bladblazer. Daardoor vinden egels in de herfst bijna geen plek meer voor hun winternest. Ook wormen en kevers hebben het blad nodig, want zij maken er nieuwe, vruchtbare aarde van.
Thuis vertelde Noah het hele verhaal aan zijn moeder, die net de bladblazer uit de schuur haalde. Na een korte discussie zette ze hem weer terug, en samen maakten ze een grote hoop bladeren onder de heg. Op een koude avond begin december hoorde Noah iets ritselen in het donker. Hij scheen voorzichtig met zijn zaklamp en zag nog net een stekelig ruggetje tussen de bladeren verdwijnen. De zaterdag daarna harkte Noah zonder één keer te zuchten.
Kees lachte en plukte een blad dat nog maar net aan een takje hing. "Kijk eens goed naar het steeltje," zei hij, "want in de herfst maakt de boom precies op deze plek een dun laagje kurk." Dat laagje werkt als een deur die heel langzaam dichtgaat. Er kan steeds minder water naar het blad, en het steeltje komt daardoor steeds losser te zitten. Uiteindelijk is één windvlaag genoeg om het blad van de tak te rukken. Op het takje blijft alleen een klein litteken achter, niet groter dan een speldenknop.
"Maar waarom doet een boom dat, als hij zonder bladeren geen eten kan maken?" vroeg Noah. Kees knikte en legde uit dat bladeren in de zomer met zonlicht suiker maken. In de winter zijn de dagen kort en is de grond vaak bevroren. "Dan krijgt de boom te weinig water binnen, terwijl bladeren juist veel water verliezen," zei hij. Een boom met bladeren zou in de winter dus langzaam uitdrogen. Daarom haalt hij eerst alle bruikbare stoffen uit zijn bladeren terug en laat hij ze daarna pas los.
"En waarom worden ze eerst geel en rood?" wilde Noah weten. Volgens Kees zat het geel er de hele zomer al in, maar werd het verstopt door het groene bladgroen. Zodra de boom stopt met bladgroen maken, komen de andere kleuren tevoorschijn. Kees wees naar de eik achter in de tuin, waar nog steeds bruine bladeren aan hingen. "Die is altijd laat," grinnikte hij, "want sommige eiken houden hun dode blad zelfs tot in het voorjaar vast."
Toen Noah de bladeren in de groene container wilde gooien, hield Kees hem tegen. "Niet allemaal," zei hij, "leg maar een flinke hoop in de hoek bij de schuur." Veel tuinen worden tegenwoordig helemaal kaal geblazen met een bladblazer. Daardoor vinden egels in de herfst bijna geen plek meer voor hun winternest. Ook wormen en kevers hebben het blad nodig, want zij maken er nieuwe, vruchtbare aarde van.
Thuis vertelde Noah het hele verhaal aan zijn moeder, die net de bladblazer uit de schuur haalde. Na een korte discussie zette ze hem weer terug, en samen maakten ze een grote hoop bladeren onder de heg. Op een koude avond begin december hoorde Noah iets ritselen in het donker. Hij scheen voorzichtig met zijn zaklamp en zag nog net een stekelig ruggetje tussen de bladeren verdwijnen. De zaterdag daarna harkte Noah zonder één keer te zuchten.