De nacht dat het water kwam
1 / 10
Tekst

De nacht dat het water kwam

Voor haar spreekbeurt over de Deltawerken had Lieke een plan bedacht. Haar juf had gezegd dat een goede spreekbeurt begint met iets wat de klas niet verwacht. Lieke wilde daarom niet alleen feiten vertellen, maar ook een echt verhaal. Op zondagmiddag zat ze tegenover haar overgrootmoeder Jans, met haar telefoon op tafel om het gesprek op te nemen. Omi Jans was tweeëntachtig, maar ze wist alles nog precies. "In 1953 was ik negen," begon ze. "Twee jaar jonger dan jij nu."

Ze woonde toen met haar ouders en broertje in een klein dorp op Schouwen-Duiveland, vlak achter de dijk. Op zaterdagavond 31 januari waaide het zo hard dat de dakpannen rammelden. Niemand maakte zich echt zorgen, want aan stormen waren ze in Zeeland wel gewend. Wat bijna niemand besefte, was dat het die nacht ook springtij was. Dan staat het zeewater al veel hoger dan normaal. De storm duwde de zee nog verder op, tegen dijken die sinds de oorlog slecht waren onderhouden. Waarschuwingen kwamen nauwelijks aan, want 's nachts zond de radio toen nog niets uit. Die nacht bezweken op tientallen plekken de dijken, en het zeewater stroomde de polders in.

"Midden in de nacht schudde mijn vader me wakker," vertelde omi Jans. "Hij zei niets, hij trok me gewoon uit bed." Beneden klotste het water al over de keukenvloer. Binnen een paar minuten stond het tot halverwege de trap. Het hele gezin vluchtte naar de zolder, samen met de buren, die zelf geen bovenverdieping hadden. Daar zaten ze met elf mensen onder een paar dekens, terwijl het huis kraakte in de wind.

Lieke vroeg hoe lang ze daar hadden gezeten. Omi Jans dacht even na. "Twee nachten en een dag. We hadden alleen een fles melk en een half brood." Door een gat in het dak zagen ze de zee, die nu overal was. Koeien dreven voorbij, en planken van schuren die waren ingestort. Soms hoorden ze in de verte mensen roepen, maar niemand kon iets doen. Haar moeder zong de hele nacht liedjes, zodat haar broertje niet zou horen hoe bang de grote mensen waren. Lieke merkte dat haar overgrootmoeder hier sneller ging praten, alsof ze dit stuk liever wilde overslaan.

Op maandagochtend kwam er eindelijk een vissersboot langs. De vissers kwamen uit een ander dorp en waren uit zichzelf naar het rampgebied gevaren. Ze haalden iedereen voorzichtig via het zolderraam naar buiten. Daarna woonde het gezin maandenlang bij een onbekende familie in Brabant, omdat hun eigen huis onbewoonbaar was. Pas weken later hoorde Jans hoe groot de ramp was geweest. In Nederland waren 1836 mensen omgekomen, onder wie twee kinderen uit haar eigen klas. Duizenden huizen waren verwoest, en tienduizenden dieren waren verdronken.

Na de ramp besloot de regering dat zoiets nooit meer mocht gebeuren. Zo ontstonden de Deltawerken: dammen, dijken en stormvloedkeringen die het zuidwesten van Nederland beschermen. Het duurde ruim dertig jaar voordat het belangrijkste deel klaar was. Bij elke nieuwe dam ging Jans met haar vader kijken, alsof ze zeker wilde weten dat hij echt stond. "Als ik over de Oosterscheldekering rijd, word ik nog altijd stil," zei omi Jans. "Die enorme schuiven gaan dicht als de zee weer tekeergaat." Lieke zette de opname uit en keek naar haar aantekeningen. Ze besloot dat haar spreekbeurt niet met de dammen zou beginnen, maar met een fles melk en een half brood.
Begrijpend lezen
Waarom wil Lieke haar spreekbeurt beginnen met 'een fles melk en een half brood'?